Moet ik het uitmaken?

Waar de 16 uitspraken over gaan

De uitspraken gaan over zes onderdelen van een relatie. De meeste komen uit onderzoeken die stellen jarenlang volgden, om te zien welke stellen bij elkaar bleven. Volgens een overzicht van 137 onderzoeken bij ongetrouwde stellen waren dit de sterkste tekenen dat een stel bij elkaar bleef: toewijding, liefde, het gevoel dat je partner een deel van jezelf is, en elkaar nodig hebben.¹

Een ander project voegde 43 onderzoeken bij stellen samen. Hoe gelukkig en toegewijd mensen zich voelden, hing het sterkst samen met vijf dingen: hoe toegewijd ze hun partner vonden, hoeveel waardering ze voor die partner hadden, hun seksleven, hoe gelukkig hun partner volgens hen was, en hoe vaak ze ruzie hadden.²

De uitspraken over ruzie zijn gebaseerd op een onderzoek dat getrouwde stellen 14 jaar volgde. Stellen met ruzies vol vijandigheid scheidden vaak in de eerste jaren. Stellen die pas later uit elkaar gingen, lieten al vanaf het begin weinig warmte zien, zowel bij ruzie als in een gewoon gesprek over hun dag.³ Het Gottman Institute, opgericht door een van de onderzoekers, noemt minachting de allersterkste voorspeller van een scheiding. Daarmee bedoelt het spot, sarcasme, schelden en doen alsof je beter bent dan je partner.⁴

Het onderdeel over de toekomst komt niet uit één onderzoek. Dat hebben we toegevoegd omdat er bij sommige verschillen, zoals wel of geen kinderen, zelden een tussenweg is.

Waarom de test niet zegt of je moet blijven of gaan

We hebben de uitspraken zelf geschreven en niet bij een grote groep mensen getest. Er is dus niets om je mee te vergelijken. Je krijgt geen score en geen totaal dat zegt of je moet blijven of gaan. Wel zie je per onderdeel hoe je hebt geantwoord, en daar kies je zelf een stap bij.

Twijfelen komt veel voor. In een reeks onderzoeken onder mensen die overwogen hun relatie te beëindigen, had ongeveer de helft tegelijk redenen om te blijven en om te gaan. Ze wilden vooral blijven om de band die ze hadden, om wat ze al in de relatie hadden gestoken en uit plichtsgevoel. Weg wilden ze vooral vanwege het karakter van hun partner, geschonden vertrouwen en een partner die zich had teruggetrokken.^{5, 6}

Voorspellen heeft ook grenzen. In het project met 43 onderzoeken kon bijna niets wat mensen over zichzelf zeiden voorspellen welke relaties in de loop van de tijd beter of slechter werden.² Je antwoorden laten zien hoe het er nu voor staat. Hoe het verdergaat, hangt af van wat jullie allebei doen.

Ben je bang voor je partner?

Twee uitspraken vragen of je het oneens kunt zijn zonder bang te zijn, en of je mensen kunt zien en zelf over je telefoon en geld kunt beslissen zonder gecontroleerd te worden. Koos je daar iets anders dan ‘Klopt grotendeels’, dan begint je uitslag daarmee. Bang zijn voor hoe je partner reageert, of een partner die bijhoudt waar je bent, je afsnijdt van vrienden en familie of je geld in handen heeft: dat los je niet op met beter praten, en het hoort niet bij een gewone moeilijke periode.

In Nederland ligt een wetsvoorstel om zo’n patroon, dwingende controle, apart strafbaar te maken. Volgens de overheid houdt dat in dat iemand een ander stelselmatig vernedert, bang maakt of in zijn of haar vrijheid belemmert, om macht over die persoon uit te oefenen.⁷ In Engeland en Wales is het al strafbaar, en de officiële richtlijn daar noemt precies deze voorbeelden.⁸ De rest van deze test is geschreven voor twee mensen die zich allebei veilig voelen. Jouw veiligheid gaat voor.

Wat doe je met je uitslag?

Zoek het onderdeel waar je de laagste stap koos. Is het al jaren zo, of sinds iets wat je kunt aanwijzen, zoals de komst van een baby, een verhuizing, een ziekte of ontslag? Spanning met een duidelijke oorzaak vraagt iets anders dan een relatie die over jaren langzaam wegzakt. In is mijn relatie nog te redden? lees je hoe je die twee uit elkaar houdt. Zijn het vooral de ruzies die je uitputten, lees dan waarom dezelfde ruzie steeds terugkomt.

Overweeg daarna om je partner te vertellen welk onderdeel je de meeste zorgen baart, tenzij dat het onderdeel over veiligheid is. Je antwoorden laten alleen jouw kant van de relatie zien. Die van je partner kan er heel anders uitzien.