Hij wil geen relatie maar heeft wel gevoelens: wat nu?

Vorig weekend ging het nog zo goed. Lange appjes, een spraakbericht waar je in de trein hardop om moest lachen, plannen voor een weekendje Texel volgende maand. Daarna werden de antwoorden steeds korter, een afspraak ging niet door met een vaag excuus, en jij begon je af te vragen wat je verkeerd had gezegd. Een week later is alles weer zoals eerst, lief en grappig, alsof die stille week nooit is geweest. Je bent opgelucht, en dat ergert je, want je weet dat het waarschijnlijk weer gebeurt.

Blaast iemand steeds warm en koud, dan twijfelt hij meestal echt over jou. Een deel van hem voelt zich tot je aangetrokken. Een ander deel vindt het eng om dichterbij te komen, weet niet zeker of hij wel een relatie wil, of vindt het wel prima om jou erbij te houden zonder iets te beloven. Zo kan iemand zeggen dat hij geen relatie wil en toch duidelijk gevoelens hebben. Welke van de drie het is, haal je niet uit de appjes, ook niet als je ze nog tien keer leest. Wat je wel kunt doen: het één keer gewoon vragen, en dan bepalen waar jij mee kunt leven.

In dit stuk staat vaak “hij”, maar het gebeurt net zo goed andersom, en ook tussen twee vrouwen of twee mannen. Alles hieronder geldt voor wie er bij jullie steeds afstand neemt.

Waarom je er zo aan blijft hangen

Dat je er zo aan vastzit, heeft een eenvoudige verklaring. Psychologen die onderzoeken hoe we leren, weten al lang dat een beloning die na een onvoorspelbaar aantal pogingen komt, mensen veel langer laat doorgaan dan een beloning die er elke keer is. Daarom is het zo moeilijk om bij een gokkast weg te lopen: je weet nooit wanneer je weer wint.¹ Een lief appje na dagen stilte werkt ongeveer net zo. Omdat je het niet ziet aankomen, blijf je je telefoon pakken.

Niet weten waar je staat, zorgt er ook voor dat iemand in je hoofd blijft zitten. Bij een experiment aan de Universiteit van Virginia kregen 47 studentes de Facebookprofielen te zien van mannen die hun profiel zogenaamd hadden bekeken. De ene groep kreeg te horen dat de mannen hen heel leuk vonden, de tweede dat de mannen hen gewoon gemiddeld vonden, en de derde dat het allebei kon. Die derde groep dacht vaker aan de mannen dan de vrouwen die wisten dat ze heel leuk gevonden werden. Ze vonden de mannen ook leuker dan de vrouwen in de andere twee groepen.²

Het ging om een korte proef in een lab, met vreemden, en de onderzoekers schreven zelf dat ze niet wisten of het effect blijft als mensen elkaar echt ontmoeten. Toch past het bij een gevoel dat veel mensen kennen. Twijfel voelt al snel als vlinders, ook als het vooral onrust is.

Welke van deze past bij jou?

• Jullie hebben pas een paar keer afgesproken
• Hij trekt zich terug zodra jullie dichter bij elkaar komen
• Jullie zijn al vaker uit elkaar gegaan en weer bij elkaar gekomen
• Hij wil geen relatie, maar houdt wel contact
• Jij bent degene die warm en koud blaast

Jullie hebben pas een paar keer afgesproken

In het begin is warm en koud vaak gewoon halve interesse. Hij vindt je leuk genoeg om terug te appen als hij zich verveelt, zich alleen voelt of goede zin heeft, maar niet leuk genoeg om tijd voor je vrij te maken. Misschien praat hij ook met anderen. Dat maakt hem nog geen slecht mens, maar het laat je wel eerlijk zien waar je staat.

Kijk in deze fase naar wat iemand doet, niet naar hoe het klinkt. Stelt hij zelf voor om af te spreken? Gaan afspraken ook echt door? Een charmant appje op zondagavond weegt minder dan een date die drie keer wordt verzet. Houden de appjes helemaal op, dan lees je in ons stuk over iemand die ineens niet meer reageert wat je nog kunt sturen en hoe lang je het beste kunt wachten.

Hij trekt zich terug zodra jullie dichter bij elkaar komen

Dit is vaak het verwarrendst: een heerlijk weekend, het eerste “ik vind je echt leuk”, voor het eerst mee naar een verjaardag bij zijn vrienden, en daarna een koude periode. Voor sommige mensen is juist de nabijheid wat ongemakkelijk voelt. In een landelijk onderzoek onder Amerikaanse volwassenen zei ongeveer 1 op de 4 dat ze het lastig vonden om dicht bij anderen te komen en op hen te bouwen.³ Onderzoekers noemen dat een vermijdende hechtingsstijl.

Een onderzoek van Yale laat zien hoe dat kan werken. Pasgetrouwde stellen hielden vijf dagen een dagboekje bij van de gunsten en lieve gebaren die ze gaven en kregen. Hoe vermijdender iemand voor de bruiloft was, hoe meer die de lieve dingen van de partner zag als iets wat uit plicht gebeurde. Dat bleef zo, ook als de onderzoekers rekening hielden met hoe vrijwillig de partner zelf zei dat het was. In een tweede experiment werden mensen alleen even in een vermijdende stemming gebracht, en ook zij keken zo naar de gunsten van een vriend.⁴ Het idee van de onderzoekers: voelt een lief gebaar als plicht, dan hoef je er niet op te bouwen, en dan voelt afstand houden veiliger.

Dat verklaart het patroon, maar het is geen excuus. Wie terugdeinst zodra het goed gaat, kan je nog steeds vertellen wat er speelt. En jij mag nog steeds zelf bepalen of je het blijft uitzitten. Sommige mensen met dit patroon worden rustiger naarmate het vertrouwen groeit, anderen niet.

Jullie zijn al vaker uit elkaar gegaan en weer bij elkaar gekomen

Dan ben je lang niet de enige. Een onderzoek rond Toledo, in de Amerikaanse staat Ohio, keek naar jongvolwassenen die een relatie hadden of samenwoonden, of dat kort geleden nog deden. Bijna de helft van hen was minstens één keer met die partner uit elkaar gegaan en weer bij elkaar gekomen.⁵

Een team van de Universiteit van Texas ondervroeg 211 mensen met een relatie. Bij een deel ging het steeds uit en weer aan, bij de rest niet. Wie een aan-uitrelatie had, was gemiddeld twee tot drie keer weer bij elkaar gekomen. Ze waren minder tevreden, voelden zich vaker teleurgesteld in de relatie en wisten minder goed waar ze stonden. Maar het waren geen ander soort mensen: op hechting en de andere eigenschappen die het team mat, leken de twee groepen erg op elkaar. De onderzoekers denken dat het eerder zit in hoe de twee partners met elkaar omgaan, en met ruzie.⁶

Ga je steeds weer terug, dan is dit de vraag die ertoe doet: wat gebeurt er tussen jullie op het moment dat het misgaat, en is er deze keer iets anders? Loopt het elke keer stuk op dezelfde ruzie, dan gaat het waarschijnlijk weer zo als jullie die niet eerst uitpraten.

Hij wil geen relatie, maar houdt wel contact

Hij heeft het hardop gezegd: hij zoekt niets serieus. Toch blijven de appjes komen, wil hij je nog steeds zien, en voelt het soms precies als daten. Dit kan het meest pijn doen, omdat het warme deel voelt als bewijs dat hij nog wel van gedachten zal veranderen.

Neem hem op zijn woord. “Ik wil geen relatie” betekent wat het zegt, in elk geval voor nu. Contact houden kost hem weinig, en zo blijft er iets fijns bestaan zonder dat hij iets hoeft te beloven. Iemand kan echt gevoelens voor je hebben en tegelijk toch niet meer willen. Onderzoekers van de Universiteit van Utah en de Universiteit van Toronto vroegen mensen die erover dachten hun relatie te beëindigen, waarom ze wilden blijven of gaan. Ongeveer de helft had tegelijk redenen om te blijven en redenen om te gaan.⁷ Twijfelen komt dus veel voor. Het is alleen geen reden voor jou om te blijven wachten tot hij eruit is.

Jij bent degene die warm en koud blaast

Misschien zocht je hierop omdat iemand je dit verweet, en herken je er stiekem iets van. In datzelfde onderzoek uit Utah was een partner die zich terugtrekt een van de belangrijkste redenen om weg te willen.⁷ De ander voelt het dus waarschijnlijk sterker dan jij denkt.

Je hoeft niet alles op een rijtje te hebben om eerlijk te zijn. Zeg gewoon iets eenvoudigs wat klopt: “Ik vind je leuk, en ik word zenuwachtig als het snel gaat.” Of: “Ik weet niet zeker of ik een relatie wil, en ik wil je niet aan het lijntje houden.” Dan kan de ander zelf beslissen. Wie stil wordt en zonder een woord terugkomt, laat de ander alleen maar raden.

Hoe vraag je wat hij wil?

Kies een rustig moment in een goede periode, niet vlak na een stilte als je gekwetst bent. Zeg het liefst als jullie elkaar zien, en anders in één kort appje. Beschrijf het patroon zonder verwijt en stel dan één vraag: “We hebben echt leuke weken en dan wordt het ineens stil, en ik weet nooit waar ik sta. Wat wil je eigenlijk met mij?”

Luister daarna naar het antwoord dat je krijgt, niet naar het antwoord waar je op hoopte. “Ik weet het niet” is ook een antwoord. Net als van onderwerp veranderen, of een grapje en een zoen. Zegt hij dat hij hetzelfde wil als jij, kijk dan of de weken daarna er anders uitzien. Zegt hij ja en verandert er niets, ga dan af op wat hij doet.

Maakt hard to get spelen je niet juist aantrekkelijker?

Datingadvies beweert dat al tientallen jaren, en het experiment uit Virginia hierboven leek het te bevestigen.² Later testte een team uit Israël en de Verenigde Staten het directer, in zes onderzoeken: in online chats met vreemden en bij stellen die al langer samen waren. Niet weten waar je stond, maakte de ander seksueel minder aantrekkelijk, maar alleen als die ander weinig interesse leek te hebben. Een duidelijk teken van interesse maakte iemand juist aantrekkelijker. Bij stellen die al lang samen waren, was het net zo: hoe zekerder ze van elkaar waren, hoe meer verlangen.⁸

Twijfel kan iemand dus een tijdje in je hoofd houden, zoals het onderzoek uit Virginia liet zien. Dat is iets anders dan echt een relatie met iemand willen, en op den duur lijkt zekerheid het te winnen.

Waar ligt jouw grens?

Hoe een ander zich voelt, kun je niet bepalen. Wel hoeveel onzekerheid jij accepteert, en hoe lang. Sommige mensen vinden iets lichts dat komt en gaat prima. Anderen willen na een paar maanden weten of het ergens heen gaat. Allebei is goed, zolang je er zelf voor kiest en er niet zomaar in bent gerold.

Maak het concreet. Bepaal wat je nodig hebt, zoals afspraken die doorgaan, binnen een dag of twee antwoord op je appje, of een duidelijk ja of nee over of jullie alleen nog met elkaar daten. En bepaal hoe lang je daarop wilt wachten. Doe er dan ook echt iets mee als het zover is. Zijn het vooral de koude periodes die je opbreken, dan laat de piekertest zien hoeveel jouw hoofd blijft malen vergeleken met dat van anderen.

Heb je het gewoon gevraagd, een redelijke tijd gewacht en is het patroon niet veranderd, dan is het patroon je antwoord. Komt hij later terug en is hij echt veranderd, dan zie je dat aan wat hij doet, en kun je op dat moment bepalen wat het je waard is.

Bronnen (8)

1. Spielman, R. M., Jenkins, W. J., en Lovett, M. D. (2020). Psychology 2e, section 6.3: Operant conditioning. OpenStax, Rice University. openstax.org Terug naar de tekst
2. Whitchurch, E. R., Wilson, T. D., en Gilbert, D. T. (2011). “He loves me, he loves me not...”: Uncertainty can increase romantic attraction. Psychological Science, 22(2), 172-175. Lees het onderzoek Terug naar de tekst
3. Mickelson, K. D., Kessler, R. C., en Shaver, P. R. (1997). Adult attachment in a nationally representative sample. Journal of Personality and Social Psychology, 73(5), 1092-1106. 59% veilig, 25% vermijdend, 11% angstig gehecht. Lees het onderzoek Terug naar de tekst
4. Beck, L. A., en Clark, M. S. (2010). Looking a gift horse in the mouth as a defense against increasing intimacy. Journal of Experimental Social Psychology, 46(4), 676-679. Lees het onderzoek Terug naar de tekst
5. Halpern-Meekin, S., Manning, W. D., Giordano, P. C., en Longmore, M. A. (2013). Relationship churning in emerging adulthood: On/off relationships and sex with an ex. Journal of Adolescent Research, 28(2), 166-188. 792 jongvolwassenen van 17-24 jaar in Lucas County, Ohio. Lees het onderzoek Terug naar de tekst
6. Dailey, R. M., Zhong, L., Pett, R., Scott, D., en Krawietz, C. (2020). Investigating relationship dispositions as explanations for on-again/off-again relationships. Journal of Social and Personal Relationships, 37(1), 201-211. Lees het onderzoek Terug naar de tekst
7. Joel, S., MacDonald, G., en Page-Gould, E. (2018). Wanting to stay and wanting to go: Unpacking the content and structure of relationship stay/leave decision processes. Social Psychological and Personality Science, 9(6), 631-644. Lees het onderzoek Terug naar de tekst
8. Birnbaum, G. E., Kanat-Maymon, Y., Mizrahi, M., Barniv, A., Nagar, S., Govinden, J., en Reis, H. T. (2018). Are you into me? Uncertainty and sexual desire in online encounters and established relationships. Computers in Human Behavior, 85, 372-384. Lees het onderzoek Terug naar de tekst

Over deze bronnen. Bron 1, 2, 4 en 5 zijn volledig gelezen. Voor bron 3 en 8 komen de bevindingen uit de gepubliceerde samenvattingen, voor bron 8 ook uit het nieuwsbericht van de University of Rochester (2018). Bron 6 is beschreven op basis van de gepubliceerde samenvatting en een artikel van PsyPost over het onderzoek (gemiddeld 2,66 keer weer bij elkaar gekomen bij de aan-uitstellen), met de details van het artikel uit de tijdschriftgegevens. De bevindingen van bron 7 (27 redenen om te blijven, 23 om te gaan, ongeveer de helft met redenen in beide richtingen, een partner die zich terugtrekt bij de belangrijkste redenen om te gaan) komen uit het nieuwsbericht van de University of Utah over het artikel (2017). Het aandeel dat weer bij elkaar kwam (bijna de helft) is de formulering uit de eigen samenvatting van bron 5; de tabel in het artikel geeft 44,8% voor de huidige of meest recente relatie.